Aktualna pozycja: HomeBlog o podatkach
Udostępnij przez LinkedIn Udostępnij przez Facebook Udostępnij przez Email

Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej – co dalej?

Organy podatkowe często wszczynają kontrole pod koniec okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W efekcie tuż przed końcem terminu przedawnienia wydawana jest decyzja wymiarowa, której błyskawicznie nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Konsekwencje nadania tego rygoru są daleko idące. Dlatego zanim organ podatkowy podejmie kolejne kroki, to Ty, podatniku, powinieneś zastanowić się i przekalkulować, jakimi środkami najlepiej zminimalizować negatywne skutki działań fiskusa.

 

Po co nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności

Zgodnie z Ordynacją podatkową, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Dopiero decyzja ostateczna podlega wykonaniu, co oznacza, że organ podatkowy może wszcząć postępowanie egzekucyjne w przypadku gdy podatnik dobrowolnie nie zapłaci. Podstawowym celem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest zatem możliwość dochodzenia wykonania przez podatnika decyzji na drodze przymusu, tj. w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Dodatkowo, jeśli zbliża się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy przez zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia. Wystarczy, że środek egzekucyjny zostanie zastosowany (np. organ podatkowy zajmie wierzytelności z rachunku bankowego) i podatnik zostanie o tym zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia. Skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia oznacza, że termin ten biegnie na nowo, a organ podatkowy ma znowu dużo czasu na działanie.

 

Możliwe podważenie rygoru natychmiastowej wykonalności

Na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie (w ciągu 7 dni od dnia otrzymania postanowienia). Zażalenie będzie skuteczne, tzn. spowoduje uchylenie postanowienia o nadaniu rygoru, jeśli wykazane zostanie, że rygor został nadany w sposób nieuzasadniony, tj. bez spełnienia przesłanek określonych w Ordynacji podatkowej. Przesłanki muszą być spełnione co najmniej dwie, tj.:

  • organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (ta przesłanka musi być spełniona zawsze),
  • wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych,
  • strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia,
  • strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości,
  • okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

 

W ostatnim czasie orzecznictwo NSA dotyczące nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności zliberalizowało się, co oznacza, że podatnikom trudniej jest doprowadzić do uchylenia postanowienia o nadaniu rygoru. W wyrokach z 13.01.2016 r. o sygn. II FSK 2317/15 oraz z 15.12.2015 r. o sygn. II FSK 2903/13, NSA stwierdził, że sam fakt bliskości upływu terminu przedawnienia uprawdopodabnia to, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Oznacza to, że organ nie musi dodatkowo uzasadniać zastosowania rygoru, a wystarczy, że wskaże bliski termin przedawnienia. Poprzednio orzecznictwo było bardziej przyjazne dla podatników i sądy wskazywały, że sam upływ terminu przedawnienia nie jest uzasadnieniem dla nadania rygoru.

 

Złożenie zażalenia zawsze leży w interesie podatnika

Bez względu na niekorzystne dla podatników orzecznictwo NSA, zażalenie jest jedyną drogą do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Gra toczy się o wysoką stawkę, ponieważ w przypadku skutecznego złożenia zażalenia i uchylenia postanowienia, przywrócony zostaje stan jak sprzed jego wydania (zob. uchwała NSA z 28.04.2014 r. o sygn. I FPS 8/13). Oznacza to, że:

  • umorzone zostaje postępowanie egzekucyjne,
  • uchylone zostają zastosowane środki egzekucyjne,
  • cofnięty zostaje skutek przerwania biegu przedawnienia.

 

Tym samym podatnik ma prawo do żądania zwrotu wszelkich kwot, jakie zostały wyegzekwowane. Jeśli upłynął już termin przedawnienia, to organ podatkowy traci możliwość kontynuowania postępowania podatkowego wymiarowego i jest zobowiązany je umorzyć. Jednocześnie nie może już dochodzić przymusowego wykonania zobowiązania od podatnika (poza przypadkami, gdy niezależnie od umorzonego postępowania egzekucyjnego założona została hipoteka skarbowa lub zastaw skarbowy).

 

Inne możliwości obrony przed rygorem natychmiastowej wykonalności

Niezależnie od złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, podatnik ma również inne drogi do walki z przyśpieszonym wykonaniem decyzji tak, aby było ono jak najmniej dotkliwe. Możliwości tych jest kilka, polegają one na wykorzystaniu kilku różnych instytucji prawa podatkowego i pozwalają osiągnąć odmienne cele. Przykładowo można tu wskazać:

  • złożenie wniosku o udzielenie ulgi podatkowej (np. rozłożenie na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, odroczenie terminu płatności) – powoduje to zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a zatem podatnik może szybko zapobiec zastosowaniu środka egzekucyjnego przez organ podatkowy – a tym samym zapobiec przerwaniu terminu przedawnienia;
  • zapłatę podatku – powoduje to, że wszczynanie postępowania egzekucyjnego jest bezpodstawne, a podatnik nie zostanie obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego, które mogą być bardzo wysokie. Należy jednak rozważyć konsekwencje zapłaty w kontekście kontynuowania walki o uchylenie decyzji wymiarowej i odzyskania tych pieniędzy w przyszłości.

 

Takie dodatkowe środki mogą być stosowane niezależnie od złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Mogą one zabezpieczać interes podatnika do czasu rozstrzygnięcia sprawy ewentualnego uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności (należy pamiętać, że złożenie zażalenia nie wstrzymuje wykonalności decyzji) oraz na wypadek nieuwzględnienia zażalenia przez organ odwoławczy.

 

Przygotuj się zanim nadejdzie decyzja

Podsumowując, w przypadku zbliżającego się terminu przedawnienia, otrzymanie decyzji wymiarowej z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności jest bardzo prawdopodobne. Pierwszą linią obrony powinno być w takim wypadku złożenie zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru, ponieważ skutki uwzględnienia takiego zażalenia są najdalej idące i najkorzystniejsze dla podatnika. Ze względu jednak na profiskalne orzecznictwo NSA, warto rozważyć zastosowanie alternatywnych metod – będą to środki powodujące brak podstaw do wszczęcia postepowania egzekucyjnego bądź powodujące jego zawieszenie. W celu wyboru najwłaściwszych i najskuteczniejszych środków koniecznie należy dokonać analizy opłacalności każdego z nich zanim jeszcze podatnik otrzyma decyzję z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności, ponieważ kluczowe jest tu szybkie i zdecydowane działanie. W wyborze właściwego sposobu działania warto zwrócić się do specjalistów z zakresu prawa podatkowego, którzy zaproponują odpowiednie środki i przeanalizują ich opłacalność w konkretnym przypadku.

Photo by Simon Cataudo | www.freeimages.com
3 komentujących
Tadeusz Korach11 / 04 / 2016

Artykuł całkowicie wyczerpuje temat w sensie ogólnym, jednakże dla podatnika nic dobrego nie ma. Wprawdzie są możliwości odwoławcze, ale sprowadzają się do zapłać natychmiast, bo nawet jeśli wystąpi o rozłożenie podatku na raty, to urząd nie jest zobowiązany do ugody, a co za tym idzie może może nadać sprawie klauzulę natychmiastowej wykonalności. Jeśli się mylę, to proszę o sprostowanie.

ODPOWIEDZ
ZOSTAW ODPOWIEDŹ NA KOMENTARZ

Panie Tadeuszu, dziękuję za komentarz :) Zgadza się, że w przypadku złożenia wniosku o rozlożenie na raty zaległości z odsetkami, urząd nie jest zobowiązany do wydania pozytywnej decyzji. Ale z drugiej strony – złożenie tego wniosku jest jedyną drogą, aby rozłożenie na raty uzyskać, a rozłożenie na raty jest powodem zawieszenia postępowania egzekucyjnego (podobnie działa odroczenie terminu płatności). Wniosek o rozłożenie na raty jest bezpłatny, więc korzystając z tej szansy, podatnik niczym nie ryzykuje, a może tylko zyskać (np. dodatkowy czas na zakwestionowanie rygoru natychmiastowej wykonalności lub podważenie decyzji wymiarowej).

W ogólnym artykule trudno jest przedstawić wszystkie możliwości działania podatnika, wobec którego stosowany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Generalnie jednak wydaje się, że w każdym takim przypadku pozostawienie wolnej ręki organowi podatkowemu oraz brak przemyślanej reakcji podatnika jest najgorszym możliwym wyborem. Wtedy podatnik sam pozbawia się szans na zrealizowanie korzystniejszego dla siebie scenariusza.

Jeśli ma Pan teraz do czynienia z konkretną sytuacją, w której podatnik przewiduje zakończenie postępowania podatkowego lub kontrolnego i spodziewa się, że może go dotyczyć nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności (albo wręcz został już podstawiony „pod ścianą”) i zastanawia się, jak najlepiej się bronić – zapraszam do kontaktu mailowego (aleksandra.miklaszewska@ksplegal.pl). Bezpośrednio łatwiej będzie się odnieść do indywidualnej sytuacji :)

ODPOWIEDZ
ZOSTAW ODPOWIEDŹ NA KOMENTARZ
Tadeusz Korach14 / 04 / 2016

Pani Aleksandro.

Dziękuję za odpowiedź.

Nie mam w tej chwili żadnego konkretnego przypadku, ale oczywiście będę o Pani pamiętał. Pozwolę sobie jeszcze trochę poczytać o czym Pani pisze. Myślę, że będę miał też jakieś zapytania ogólne i wtedy napiszę do Pani maila.

ODPOWIEDZ
ZOSTAW ODPOWIEDŹ NA KOMENTARZ
ZOSTAW SWÓJ KOMENTARZ
© 2020 KSP Legal & Tax Advice. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Przetwarzanie danych osobowych w KSP
zamknij chcę wiedzieć więcej
Ta strona używa technologii cookies (ciasteczek)
akceptuję Polityka prywatności