Aktualna pozycja: HomeBlog o prawie
Udostępnij przez LinkedIn Udostępnij przez Facebook Udostępnij przez Email

Jak nie zostać na łasce autora (prawa autorskie zależne)

Dość powszechną praktyką w przypadku zakupu utworów (reklama, projekt budowlany, program komputerowy itp.) jest objęcie zakupem także autorskich praw majątkowych. Jednak może się to okazać niewystarczające. Nawet pomimo nabycia praw autorskich, kupujący może być w przyszłości uzależniony od autora.

 

Zakup majątkowych praw autorskich ma na celu umożliwienie nabywcy dysponowanie utworem w przyszłości bez zgody i bez dodatkowego wynagrodzenia na rzecz twórcy. Pozwala uniknąć sytuacji, w której niemal każda czynność związana z zakupionym utworem, będzie wymagała uzyskania zgody autora lub też jego dodatkowej pracy, za którą zażąda wynagrodzenia. Istnieje ryzyko, że wysokiego, skoro zdaje sobie sprawę, że klient, ze względu na przysługujące autorowi prawa autorskie, nie będzie mógł zlecić dodatkowych czynności innemu twórcy. Autor korzysta w tym zakresie ze swego rodzaju monopolu na dalsze prace nad utworem i często może „dyktować warunki”.

 

Nie wszyscy klienci biur projektowych, agencji reklamowych czy firm informatycznych zdają sobie sprawę, że samo nabycie autorskich praw majątkowych może się okazać niewystarczające. W szczególności w przypadku, kiedy w przyszłości zajdzie konieczność przeróbki, np. zakupionego filmu reklamowego lub projektu budowlanego.

 

Zgodnie z art. 2 prawa autorskiego, każda przeróbka, a także inne rodzaje opracowań, takie jak tłumaczenie lub adaptacja, są odrębnym przedmiotem prawa autorskiego. Mogą zostać wykonane przez osobę trzecią, niekonieczne przez autora utworu przerabianego lub tłumaczonego. Rozporządzanie i korzystanie z opracowania wymaga jednak zgody pierwotnego autora. W przypadku utworów będących bazami danych, jego zgoda jest wymagana już dla samego sporządzenia opracowania. Wskazany przepis reguluje tzw. zależne prawa autorskie. Opracowanie utworu jest odrębnym utworem, ale bez zgody twórcy pierwotnego nie można ani nim rozporządzać, ani nawet z niego korzystać.

 

Wydawać by się mogło, że zawarcie w umowie zapisu o nabyciu wszystkich praw majątkowych rozwiązuje problem. Nic bardziej mylnego. Zgodnie z art. 46 prawa autorskiego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórca zachowuje wyłączne prawo zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego. Nawet pomimo tego, że w umowie postanowiono o przeniesieniu całości autorskich praw majątkowych. Opisane zasady znajdują oparcie także w art. 49 ust. 2 prawa autorskiego, który stanowi, że następca prawny (np. nabywca prawa majątkowych) nie może bez zgody twórcy czynić zmian w utworze. Ustanawia jednak istotny wyjątek w sytuacji, kiedy zmiany są one spowodowane oczywistą koniecznością, a twórca nie miałby słusznej podstawy im się sprzeciwić.

 

Dla możliwości swobodnych opracowań utworu konieczne jest zatem zawarcie w umowie wyraźnego postanowienia o nabyciu prawa do wykonywania zależnych praw autorskich. Nie można poprzestać na zapisie o nabyciu całości prawa majątkowych. Co prawda prawo autorskie przewiduje pewien wyjątek, który umożliwi dokonywanie zmian w utworze bez zgody autora, ale dotyczy on wyłącznie przypadków, kiedy konieczność zmian jest oczywista i autor nie miałby podstaw, żeby odmawiać ich wprowadzenia. Dotyczy to np. zmian w projekcie budowlanym, który wskutek okoliczności niezależnych od projektanta i inwestora, których nie mogli przewidzieć zawierając umowę, wymaga zmiany (np. konieczność zmiany projektu w celu uczynienia budynku bardziej przyjaznego dla rzadkiego gatunku żaby mającego siedlisko w sąsiedztwie). Jeżeli jednak inwestor będzie chciał, czy to w trakcie budowy, czy już po jej zakończeniu, zmienić projekt w celu zwiększenia użyteczności budynku, albo jego powierzchni użytkowej, o zastosowaniu tego wyjątku nie może być mowy. Jeżeli inwestor nie nabył prawa do wykonywania praw zależnych, musi uzyskać na to zgodę projektanta. W przeciwnym razie do przeprowadzenia planowanych prac konieczne będzie wykonanie całkowicie nowego projektu.

 

Photo by svilenoo1, www.freeimages.com
1 komentujących
Marta08 / 04 / 2015

Ciekawy artykuł, wiele osobom powinno go przeczytać, mega !

ODPOWIEDZ
ZOSTAW ODPOWIEDŹ NA KOMENTARZ
ZOSTAW SWÓJ KOMENTARZ
© 2019 KSP Legal & Tax Advice. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Przetwarzanie danych osobowych w KSP
zamknij chcę wiedzieć więcej
Ta strona używa technologii cookies (ciasteczek)
akceptuję Polityka prywatności